somberg.nu - SITE VAN TALENT

Artikel: Brug van Talent "Help je cliënt om een brug te bouwen: hoe kan hij zijn talenten meenemen naar een nieuwe situatie?"   Bron: Nederlands Tijdschrift voor Coaching Tekst: Pieter Somberg In de hal van mijn kleuterschool hing aan de muur een groot bord met daarop de tekst: “Help mij het zelf te doen”. Door deze uitspraak van Maria Montessori laat ik me als coach nog steeds inspireren. Help iemand zodat hij zichzelf kan ontwikkelen: bied iemand gereedschap aan, maar laat hem zelf kiezen of en wanneer hij welk instrument gebruikt. Lieke was administratief medewerker bij een groot bedrijf. Een vriendin had haar aangeraden om eens met mij te gaan praten over haar loopbaan. Ze was wel eens toe aan wat anders en zat ook niet helemaal lekker in haar vel. Doel van het traject van vijf gesprekken was om zicht te krijgen op haar talenten en te inventariseren wat voor functies daar goed bij zouden aansluiten.   In mijn coachingstrajecten staan reeds aanwezige talenten altijd centraal. Ik leg niet de nadruk op wat de cliënt niet zo goed kan, maar ik ga uit van reeds aanwezige sterke kanten. Vervolgens help ik de cliënt om een brug te bouwen: hoe kan hij of zij dat talent meenemen naar een nieuwe situatie?   Aan Lieke vroeg ik wat ze zoal naast haar werk deed en waar ze energie van kreeg. Al snel vertelde ze enthousiast over de uitstapjes die ze organiseerde voor familie en collega’s. Op mijn verzoek noteerde ze op een groot vel papier in rode letters “uitstapjes organiseren” en daar omheen in blauw welke talenten ze daarbij allemaal gebruikte. Binnen een kwartier had ze haar zelfvertrouwen een enorme oppepper gegeven!   Mijn particuliere mening is dat een coach niet altijd alleen maar ‘open vragen’ moet stellen en begrip moet tonen. Zonder direct de methodiek van ‘provocatief coachen’ uit de kast te trekken, kan het uitdelen van speldenprikjes soms erg helpen om de cliënt in de spiegel te laten kijken. Dus vroeg ik aan Lieke: ‘Ben je vaak onzeker?’.   En toen was het ‘tissue-time’! Emotioneel vertelde Lieke over de relatie met haar man en dat ze steeds meer hun eigen weg gingen. Verbaasd realiseerde ze zich dat ze niet wist wanneer ze voor het laatst een compliment van hem had gekregen. Voorzichtig formuleerde Lieke dat ze daar ‘eigenlijk wel’ behoefte aan had. Mijn ‘huiswerkopdracht’ om aan haar man expliciet een compliment te vragen vond Lieke dan ook heel eng.   Kenmerkend voor mijn manier van werken is dat ik heel concreet wil zijn. Ik geef twee of drie praktische vragen mee waarover mijn cliënt kan nadenken tot onze volgende afspraak. Daarmee bied ik houvast en voorkom ik dat men ‘ontsnapt’. Vluchten in algemeenheden is immers wél zo veilig en comfortabel!   Lieke had zin in ons tweede gesprek. Een compliment vragen aan haar man had ze niet gedurfd, maar ze had zichzelf voorgenomen om het wel te gaan doen. Ik was trots op Lieke: ik had haar gereedschap aangeboden, maar ze had zelf besloten om nog even te wachten met het gebruik ervan. Een mooi moment voor mij om haar een compliment te maken…..   Graag werk ik met het materiaal dat ik tegenkom tijdens een traject. Tijdens het intakegesprek hadden we niet als doelstelling geformuleerd ‘leren omgaan met complimentjes’. Nu het ons op een presenteerblaadje werd aangeboden, pakte ik het uiteraard graag op. Is dat een bepaalde methodiek? Heeft deze techniek een dure naam? Bestaat ‘situationeel coachen’? Ik hou het maar op goed kunnen luisteren, analytisch kunnen denken en concreet kunnen werken.   Voor ons derde gesprek had Lieke een map gemaakt waarin ze naar hartelust knipsels had geplakt. In eerste instantie vond ze de opdracht een beetje kinderachtig, maar eenmaal begonnen was ze toch enthousiast geraakt. Door deze opdracht kwam ze los van haar idee dat ze alles perfect moest formuleren. Nu mocht ze denken in beelden en dat leverde verrassende thema’s op. Hiermee kwamen haar talenten goed in beeld. We spraken over de klacht van haar man, dat Lieke nooit initiatief zou nemen. Haar automatisme om dit gedrag te gaan toelichten, hebben we omgebogen met de vraag: ‘Wat zou jij een leuke manier vinden om hem tegemoet te komen?’   In een coachingstraject is het voor mij belangrijk om het doel goed voor ogen te houden. Ik sluit elke bijeenkomst dan ook af met een korte terugblik op de weg die we aan het bewandelen zijn. Is het doel nog in beeld? Is het haalbaar? Welke subdoelen zijn we onderweg tegengekomen? Deze uitnodiging tot reflectie kan aanleiding zijn om de vraag opnieuw te formuleren. Door de consequenties van deze keuze te benoemen, help ik mijn cliënt om te kiezen en zorg ik dat we niet in de berm terecht komen.   Enthousiast vertelde Lieke dat ze haar man had verrast met bioscoopkaartjes voor een film die ze zelf ook graag wilde zien. Wat heb ik toch een mooi vak!  Samen met mij is Lieke in deze bijeenkomst vervolgens aan de slag gegaan om te inventariseren waar ze de talenten uit haar privé-leven zou kunnen benutten in een betaalde baan. Hoe ziet je droom-baan er uit als je ondermeer goed bent in organiseren, plannen en enthousiasmeren? Wie zit daar op te wachten? Gelukkig bleek al snel dat het lijstje best lang werd! Met een steuntje in de rug kon Lieke haar Brug van Talent bouwen, waardoor ze voor haar talenten een heel nieuw terrein ontdekte.   Mijn kracht ligt in een kort maar krachtig traject. Daarin ondersteun ik graag bij het ontwikkelen van talent: door de vragen die ik stel ontdekt de cliënt dat hij of zij over veel meer kwaliteiten beschikt dan deze altijd had gedacht. Deze kwaliteiten kan hij of zij vervolgens gebruiken om zelf een oplossing te vinden voor de vraag die men heeft. Het traject met Lieke bestond uiteindelijk uit een kennismakingsgesprek, vier coachingsgesprekken en een evaluatiegesprek. Haar gereedschapskist was daarmee voldoende gevuld om zelfstandig verder te reizen. Een half jaar na afloop van het traject ontving ik per e-mail het volgende bericht:   “Hoi Pieter, Ik had je beloofd nog eens wat van me te laten horen. Ik kan je zeggen dat het goed met me gaat. Ik ben een stuk zekerder geworden. Het verbaasd me af en toe nog hoe makkelijk sommige dingen nu goed gaan. Ik geef mezelf dan maar een dikke schouderklop. Met mijn werk gaat het prima! Toen er een collega vertrok heb ik de stoute schoenen aangetrokken en gezegd dat die functie mij wel leuk leek. Tot mijn verbazing reageerde mijn chef heel enthousiast en nu zit ik daar alweer een tijdje. En ik heb alweer een weekendje voor mijn collega’s georganiseerd. We hebben met volle teugen genoten en ik kreeg de nodige complimentjes! Mijn man en ik hebben al diverse gesprekken gehad. Er zijn best wel dingen waar ik vroeger niet op gereageerd zou durven hebben, maar nu praat ik er wel over. Ik merk dat dit mij heel erg oplucht. Ik vond het moeilijk om hem te vertellen dat ik vaak bang ben geweest voor zijn reactie. Gelukkig ging hij daar nu goed mee om. Helaas heeft hij nog niet uit zichzelf een gesprek aangeknoopt. Ik heb heel veel geleerd en kan dat nu ook toepassen. Ik ben een heel eind op weg, wetende dat ik er nog niet ben. Maar ik kan dat nu wel relativeren en ieder nieuw stukje is gewoon weer meegenomen. Groeten, Lieke.”   Als coach help ik mensen om het zelf te doen en om nieuwe energie te vinden. Mijn bijdrage aan deze groei is goed luisteren naar mijn cliënt en vervolgens proberen om de juiste vragen te stellen. Met ‘juiste’ bedoel ik: vragen die mensen aanzetten tot nadenken. Vanzelfsprekend lukt mij dat niet altijd. In elk traject stel ik ook ‘onjuiste’ vragen. Soms word ik daar onzeker van, maar meestal prikkelt het me om op zoek te gaan naar de vraag die wél de ‘juiste’ is. En daar krijg ik zelf enorm veel energie van! Met dank aan Maria Montessori.   (c) 2007 Pieter Somberg